Debaty sejmoweXX Kadencja

Interpelacja w sprawie korekty wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne

   W związku z systemem ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, ubezpieczony - osoba fizyczna z własnego dochodu pokrywa część składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz całość składek na ubezpieczenie chorobowe i zdrowotne. Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego zmniejszają jego dochód przed opodatkowaniem, zaś na ubezpieczenie zdrowotne - podatek dochodowy od osób fizycznych, a w trakcie roku podatkowego zaliczkę na podatek. W ten sposób system składek jest bezpośrednio związany z systemem podatkowym. Nieprawidłowości w wymiarze składek automatycznie powodują nieprawidłowości w podatku i odwrotnie. Jedne i drugie wymagają oczywiście usunięcia i korekty rozliczeń. Jest to dotkliwe w przypadku składek i podatku dochodowego od osób fizycznych obliczanych, pobieranych i wpłacanych do ZUS albo urzędów skarbowych przez płatnika - pracodawcę, szczególnie gdy korekta rozliczeń w zakresie składek pobranych przez płatnika ma miejsce po złożeniu przez pracowników rocznych zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych. Może się bowiem zdarzyć, że ZUS orzeknie nadpłatę składek i dokona ich zwrotu płatnikowi - pracodawcy, który wcześniej dokonał rocznego obliczenia podatku od swoich pracowników albo wydał im dokumenty stanowiące podstawę indywidualnie składanych zeznań rocznych. W takiej sytuacji, po stwierdzeniu nadpłaty składek i jej zwrocie - wcześniej obliczony podatek (zaliczki) jest oczywiście za niski (zaniżona była bowiem podstawa jego obliczenia). Równocześnie korekta składek na ubezpieczenie społeczne powoduje konieczność zmiany wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne i w ostateczności podatku dochodowego. Zawyżenie składek na ubezpieczenie społeczne powoduje automatyczne powstanie zaległości podatkowej (i odwrotnie), a z nią wiążą się odsetki za zwłokę płacone przez pracodawcę, gdy on dokonywał rocznego obliczenia podatku, albo należne od pracownika, gdy ten samodzielnie rozliczał podatek roczny. Aby dalej nie komplikować, wskażę także na dalszą konsekwencję korekty składek - konieczność korekty ulg podatkowych polegających tak na odliczeniach od dochodu, jak i od podatku.    Ponieważ problem może dotyczyć dużej ilości podatników, proszę o zajęcie stanowiska w przedstawionej sprawie i udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:    Czy w razie stwierdzenia przez ZUS nadpłaty i zwrotu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na konto zakładu pracy (z czego część pozostaje w zakładzie, część zakład zwraca pracownikom), po złożeniu przez podatnika zeznania rocznego w podatku dochodowym od osób fizycznych albo obliczenia tego podatku przez płatnika, odpowiednio podatnik albo płatnik musi składać w urzędzie skarbowym korektę zeznania rocznego lub rocznego obliczenia podatku?    Jeżeli odpowiedź na pierwsze pytanie brzmi ˝tak˝, w jaki sposób i w jakim terminie należy dokonać tej korekty?    Czy mimo braku winy ze strony płatnika i pracownika, pracownik lub zakład pracy dokonujący korekty będzie obciążony odsetkami za zwłokę?    Jak należy postąpić, gdy ZUS stwierdzi zaległość we wpłatach składek, co automatycznie powoduje powstanie nadpłaty podatku?    Czy zakład pracy może być pośrednikiem w korekcie rozliczeń podatkowych swoich pracowników z powodu korekty składek po zakończeniu roku podatkowego i złożeniu zeznań rocznych?    Uprzejmie proszę o szczegółowe wyjaśnienia w powyższym zakresie, gdyż obecnie nie bardzo wiadomo, jak należy postępować, aby wówczas gdy nie ma winy płatnika lub podatnika nie narazić pracowników i pracodawców na ryzyko płacenia odsetek za zwłokę i odpowiedzialności karnej skarbowej.    Z poważaniem    Poseł Romuald Ajchler    Warszawa, dnia 16 lutego 2000 r.