Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji programów inwestycyjnych i socjalnych zawartych w umowach z tzw. inwestorami zagranicznymi

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Janusza Dobrosza w sprawie realizacji programów inwestycyjnych i socjalnych zawartych w umowach z tzw. inwestorami zagranicznymi przedstawiam wyjaśnienia problemów poruszonych przez pana posła:    Ad 1 i 2    ˝Czy w Ministerstwie Skarbu Państwa został utworzony rejestr zobowiązań inwestycyjnych oraz rejestr zobowiązań socjalnych, nałożonych na tzw. inwestorów zagranicznych przez umowy prywatyzacyjne zawierane z nimi przez Ministerstwo Skarbu Państwa (poprzednio Ministerstwo Przekształceń Własnościowych)?˝    ˝W jakim trybie i w jakich terminach jest dokonywana przez Ministerstwo Skarbu Państwa kontrola powyższych zobowiązań?˝    W Ministerstwie Skarbu Państwa jest utworzony rejestr zobowiązań pozacenowych, w tym inwestycyjnych oraz socjalnych, nałożonych na inwestorów, w tym tzw. inwestorów zagranicznych, który funkcjonuje w tzw. Zintegrowanym Systemie Informatycznym. Zgodnie z decyzjami ministra skarbu państwa w sprawie nadzoru nad realizacją zobowiązań pozacenowych wynikających z umów zbycia akcji/udziałów oraz umów wniesienia przedsiębiorstwa do spółki w trybie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych Ministerstwo Skarbu Państwa prowadzi ewidencję i monitoring pozacenowych zobowiązań inwestorów w skali całego kraju (dotyczy to zarówno inwestorów polskich, jak i zagranicznych). Pozacenowe zobowiązania inwestorów obejmują swoim zakresem wszystkie zobowiązania wynikające z ww. umów z wyjątkiem zobowiązań co do zapłaty ceny za akcje/udziały oraz ceny za wniesione przedsiębiorstwo. Informacje o treści, terminach i przewidzianym sposobie wykonania zobowiązań wynikających z ww. umów wprowadzane i ewidencjonowane są przez terenowe delegatury MSP w Zintegrowanym Systemie Informatycznym. Nadzór nad realizacją pozacenowych zobowiązań inwestorów, w stosunku do spółek zlokalizowanych na terenie działania poszczególnych delegatur MSP, prowadzą delegatury. Wyjątek stanowią spółki o szczególnym znaczeniu dla Rzeczypospolitej Polskiej. W tym przypadku nadzór nad realizacją pozacenowych zobowiązań inwestorów prowadzony jest przez Departament Ewidencji i Gospodarki Mieniem Skarbu Państwa. Lista spółek o szczególnym znaczeniu dla Rzeczypospolitej Polskiej stanowi integralną część decyzji ministra skarbu państwa nr 23 z dnia 12.06.2000 r. i obejmuje 9 spółek. Zarządy sprywatyzowanych spółek lub inwestorzy przekazują dokumentację świadczącą o stopniu wywiązywania się z zobowiązań przyjętych przy zawieraniu umów prywatyzacyjnych, na podstawie której delegatury określają stan realizacji zobowiązań przez poszczególne podmioty. Zebrane informacje o stopniu realizacji zobowiązań przez inwestorów wprowadzane i ewidencjonowane są w Zintegrowanym Systemie Informatycznym.    Stopień realizacji zaewidencjonowanych zobowiązań jest określany jako ˝wykonane˝, ˝realizowane˝, ˝wygasłe˝ lub ˝niewykonane˝. Ewidencjonowaniu podlegają również pozacenowe zobowiązania inwestorów według typu zobowiązania, tu można wyróżnić: zobowiązania o charakterze ˝informacyjne˝, zobowiązania o charakterze ˝inne˝, zobowiązania o charakterze ˝inwestycyjne˝, zobowiązania o charakterze ˝kapitałowe˝, zobowiązania o charakterze ˝ochrona środowiska˝, zobowiązania o charakterze ˝socjalne˝ oraz zobowiązania o charakterze ˝pakiet socjalny˝.    Terenowe delegatury MSP zbierają i wprowadzają do ZSI informacje o realizacji przez inwestorów pozacenowych zobowiązań w czasie i w sposób umożliwiający ich terminowe egzekwowanie przez skarb państwa zgodnie z umową. Delegatury wprowadzają dane do ZSI określając stan realizacji zobowiązania i podając dokument potwierdzający realizację. Wprowadzanie informacji przez delegatury do ZSI odbywa się w trybie doraźnym, tj. w terminie 14 dni od upływu terminu wymagalności wykonania zobowiązania określonego w umowie, oraz w trybie ogólnego nadzoru, tj. w systemie rocznym (w terminie miesiąca od zakończenia roku, tj. do dnia 31 stycznia każdego roku) - dotyczy to między innymi zobowiązań, w stosunku do których nie ma nakreślonego w umowie terminu wykonania. Departament Ewidencji i Gospodarki Mieniem Skarbu Państwa sporządza zbiorcze sprawozdania z realizacji zobowiązań, w terminie dwóch miesięcy od zakończenia roku, i przekazuje je ministrowi skarbu państwa.    Aktualnie opracowywany jest przez Ministerstwo Skarbu Państwa raport ze stanu realizacji przez inwestorów zobowiązań pozacenowych wynikających z umów zbycia akcji/udziałów sprywatyzowanych spółek oraz raport ze stanu realizacji przez inwestorów zobowiązań pozacenowych wynikających z umów wniesienia przedsiębiorstwa do spółki w trybie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych według stanu na dzień 31.12.2000 r.    W przypadku gdy w wyniku podjętych działań stwierdzono brak realizacji zobowiązań oraz istnienie sankcji w treści umowy w postaci kary umownej na rzecz skarbu państwa, delegatura przekazuje do Ministerstwa Skarbu Państwa wniosek o wystawienie noty księgowej celem dokonania obciążenia inwestora tytułem kary umownej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. W zakresie nadzoru nad spółkami o szczególnym znaczeniu dla Rzeczypospolitej Polskiej czynności opisane powyżej wykonuje bezpośrednio Ministerstwo Skarbu Państwa.    W wielu przypadkach istnieją niejasne i nieprecyzyjne zapisy umów prywatyzacyjnych, które utrudniają realizację zadań, zwłaszcza w sytuacji niewywiązywania się inwestorów ze zobowiązań. W sytuacji kwestionowania przez inwestora powstania po jego stronie obowiązku zapłaty kary umownej lub konieczności dokonania uzgodnień co do interpretacji w powyższej kwestii zapisów umów sprawy są kierowane do rozpatrzenia przez międzyparlamentarny zespół ds. realizacji zobowiązań inwestorów. Zadaniem zespołu jest przygotowanie projektu stanowiska ministra skarbu państwa w zakresie: naliczania kar umownych od niezrealizowanych lub nienależycie zrealizowanych zobowiązań umownych inwestorów, odstąpienia od naliczonej kary umownej, zmiany terminu realizacji i sposobu realizacji zobowiązań w stosunku do niezrealizowanych lub nienależycie zrealizowanych zobowiązań umownych inwestorów.    W przypadku gdy sprawa nie wymaga rozstrzygnięcia przez zespół, o którym mowa powyżej, a istnieje podstawa prawna do dochodzenia należności skarbu państwa, sprawa zostaje skierowana do Departamentu Zastępstwa Procesowego w celu wszczęcia postępowania procesowego.    Ad 3    ˝Czy w przeszłości Ministerstwo Skarbu Państwa (lub jego poprzednik prawny) dochodziło na drodze sądowej od tzw. inwestorów zagranicznych wykonania zobowiązań wynikających z umów prywatyzacyjnych?˝    Informuję, że w przypadku niewykonania przez inwestorów zagranicznych zobowiązań i zawarcia w umowie zapisu o tzw. karze umownej toczyły i toczą się spory sądowe w zakresie niewywiązania się inwestorów zagranicznych z umów sprzedaży akcji/udziałów oraz umowy wniesienia przedsiębiorstwa do spółki.    Do Departamentu Zastępstwa Procesowego skierowano sprawy dotyczące następujących umów:    1) umowa o wspólnym przedsięwzięciu z dnia 7.08.1995 r. (nienależyte wykonanie zobowiązania inwestycyjnego - inwestor BP Holding International B.V.) - dotyczy spółki BP GAS POLAND Sp. z o.o. z siedzibą w Swarzędzu. W dniu 20.10.2000 r. Departament Administracyjno-Budżetowy MSP skierował do inwestora ostateczne wezwanie do zapłaty. Wobec odmowy przez inwestora zapłaty DAB w dniu 10.01.2001 r. wystąpił do DZP o wszczęcie postępowania sądowego w sprawie. W dniu 14.02.2001 r. DZP sporządził i skierował do Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie pozew o zapłatę równowartości w złotych kwoty 3 575 000 USD oraz kwoty 3660 zł.    2) umowa sprzedaży udziałów Goleniowskich Fabryk Mebli Sp. z o.o. z dnia 4.02.1994 r. (niewykonanie zobowiązania inwestycyjnego - inwestor Steinhoff GmbH & Co.). W dniu 12.03.1998 r. Departament Ewidencji i Gospodarki Mieniem Skarbu Państwa wystąpił do DZP z prośbą o wszczęcie postępowania sądowego przeciwko Steinhoff GmbH & Co. Pozwem z dnia 8.04.1998 r. DZP skierował sprawę na drogę sądową. Wyrokiem sądu z dnia 7.09.1999 r. przedmiotowe postępowanie zostało zakończone. Na rzecz skarbu państwa została zasądzona od Steinhoff GmbH & Co. kwota 300 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz kwota 27 145 zł tytułem opłaty arbitrażowej. W dniu 15.12.1999 r. wpłynęła na rachunek MSP kwota 300 000 zł. W dniu 26.07.2000 r. została zawarta pomiędzy ministrem skarbu państwa a spółką Steinhoff GmbH & Co. Holding Polster KG umowa w sprawie rozłożenia płatności wierzytelności w wysokości 192 838,33 zł jako odsetki zasądzone od kwoty 300 000 zł, na raty. Zgodnie z pismem DAB z dnia 22.02.2001 r. zobowiązania wynikające z umowy w sprawie rozłożenia płatności wierzytelności na raty z dnia 26.07.2000 r. są regulowane na bieżąco. Dotychczas wpłynęła kwota 96 419 zł, do spłaty pozostaje jeszcze kwota 96 419,33 zł.    3) umowa sprzedaży udziałów Huty Szkła Białystok Sp. z o.o. z dnia 6.04.1993 r. (niewykonanie zobowiązania inwestycyjnego - inwestorzy: Glas Eckert Essen GmbH (Germany), Sozzilluminazione S.R.L. (Italy), Euro-Intercommerce Ltd. (Liechtenstein). Wobec braku uregulowania przez inwestorów należnych skarbowi państwa kar umownych w dniu 12.04.2000 r. DEiGMSP wystąpił do DZP o wszczęcie postępowania sądowego przeciwko inwestorom. W dniu 15.05.2000 r. DZP sporządził pozew o zapłatę kar umownych od pozwanych: Euro-Intercommerce Ltd. w wysokości 425 834 DEM, Sozzilluminazione S.R.L. w wysokości 425 834 DEM, Glass Eckert Essen GmbH w wysokości 275 832 DEM. Sprawa o zapłatę kwoty 851 668 DEM aktualnie toczy się przed Sądem Arbitrażowym przy KIG w Warszawie. W wyniku wniesienia pozwu pozwany - Glass Eckert zapłacił na rzecz skarbu państwa kwotę 275 832 DEM. W sprawie tej nie zapadł jeszcze wyrok sądu.    4) umowa sprzedaży akcji spółki ˝BOBO˝ SA z dnia 26.05.1993 r. (nienależyte wykonanie zobowiązania inwestycyjnego - inwestor Montana Aussenhandelsgesellschaft GmbH). Wobec nieuregulowania przez inwestora należnych skarbowi państwa kar umownych, DZP w dniu 27.10.1998 r. skierował przeciwko inwestorowi pozew o zapłatę do Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Sąd polubowny wyrokiem z dnia 16.12.1999 r. zasądził na rzecz skarbu państwa kwotę 65 625 zł. Ponadto sąd zasądził na rzecz skarbu państwa kwotę 1222,50 USD tytułem zwrotu 1/4 części uiszczonych przez skarb państwa kosztów postępowania. Departament Administracyjno-Budżetowy MSP pismem z dnia 15.02.2001 r. poinformował, że do tej pory nie wpłynęła na konto MSP zasądzona kara. DAB w dniu 15.02.2001 r. oraz w dniu 21.02.2001 r. wezwał inwestora do zapłaty wymaganych kwot. W przypadku braku zapłaty w związku z ww. wezwaniami DAB skieruje wniosek do DZP o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu ściągnięcia wierzytelności skarbu państwa.    5) umowa sprzedaży udziałów Przedsiębiorstwa Kamienia Budowlanego w Radkowie Sp. z o.o. (nienależyte wykonanie zobowiązań inwestycyjnych przez: poręczyciel kupującego - Traco Deutsche Travertin Werke GmbH, TRAPO Sp. z o.o. w Krakowie - kupujący, Gal Partner Sp. z o.o. we Wrocławiu - poręczyciel kupującego). W dniu 19 kwietnia 2000 r. Departament Zastępstwa Procesowego MSP skierował do Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwko pozwanym solidarnie - TRAPO Sp. z o.o. w Krakowie, Gal Partner Sp. z o.o. we Wrocławiu oraz Traco Deutsche Travertin Werke GmbH w Niemczech pozew o zapłatę kwoty 3 174 435,62 zł wraz z odsetkami ustawowymi. W przedmiotowej sprawie sąd nie wyznaczył jeszcze terminu rozprawy.    Ad 4 i 5    ˝Czy Ministerstwo Skarbu Państwa przygotowuje w trybie prawa prasowego odpowiedź na publikację ˝Słowa Polskiego˝ z 30 stycznia 2001 r. odnośnie do niedotrzymania warunków umowy prywatyzacyjnej przez Fagor Electrodomesticos?˝    ˝Czy zachowanie wspomnianej firmy hiszpańskiej nie stanowi podstawy do odstąpienia przez skarb państwa od umowy i zażądania na drodze sądowej zwrotu spółki polskiemu właścicielowi (skarbowi państwa)?˝    Zakłady Sprzętu Grzejnego Wrozamet SA z siedzibą we Wrocławiu, po komercjalizacji w 1995 r., zostały włączone do programu narodowych funduszy inwestycyjnych. Na podstawie ustawy o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji skarb państwa objął 25% kapitału akcyjnego spółki. 60% akcji zostało wniesionych do NFI: do funduszu wiodącego (III NFI) 33%, a do pozostałych 14 funduszy mniejszościowych 27%, tj. po ok. 1,93% do każdego. 15% akcji objęli pracownicy spółki.    W wyniku podniesienia kapitału akcyjnego ZSG Wrozamet SA skarb państwa na dzień dzisiejszy posiada 16,35% akcji spółki.    W II połowie 1999 r. NFI zbyły na rzecz hiszpańskiej firmy Fagor Electrodomesticos posiadane akcje w ZSG Wrozamet SA, zawarta umowa sprzedaży pomiędzy NFI a Fagor Electrodomesticos jest umową cywilnoprawną pomiędzy tymi podmiotami i wszelkie warunki w niej zawarte mogą być przedmiotem rozważań i oceny tylko i wyłącznie przez strony tej umowy.    Skarb państwa nie uczestniczył w transakcji pomiędzy narodowymi funduszami inwestycyjnymi a Fagor Electrodomesticos, wobec czego nie ma postaw prawnych do egzekwowania warunków zawartych w umowie. Ponadto informuję, że treść umowy nie jest znana skarbowi państwa.    Inwestor większościowy, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, ma pełne prawo do wyboru zarządu poprzez swoich reprezentantów w radzie nadzorczej.    Skarb państwa nie zbył swoich akcji posiadanych w ZSG Wrozamet SA i jest nadal właścicielem 16,35% kapitału akcyjnego spółki. Z akcji tych skarb państwa wykonuje swoje prawa i obowiązki, uczestnicząc w podejmowaniu uchwał w walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.    W związku z powyższym nie ma podstaw do zamieszczenia w trybie prawa prasowego odpowiedzi na publikację pt. ˝Hiszpański Wrozamet˝ zamieszczonej w ˝Słowie Polskim˝ z dnia 30 stycznia 2001 r., jak również do wystąpienia na drogę sądową przeciwko inwestorowi.    Ad 6    ˝Czy mógłbym otrzymać z Ministerstwa Skarbu Państwa kserokopię listy polskich państwowych spółek bankowych, ubezpieczeniowych oraz polskich państwowych spółek przemysłowych i infrastrukturalnych, które zostały sprzedane zagranicznym firmom prywatnym i państwowym?˝    Jako załącznik do niniejszego pisma przekazuję listę jednoosobowych spółek skarbu państwa, w których zbycie pierwszego pakietu akcji/udziałów nastąpiło na rzecz inwestora zagranicznego lub inwestora polskiego i zagranicznego.*)    Jednocześnie uprzejmie informuję, że:    - w przypadku 44 jednoosobowych spółek skarbu państwa udostępnienie pierwszego pakietu akcji nastąpiło w drodze oferty publicznej na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie,    - około 100 przedsiębiorstw państwowych zostało sprzedanych inwestorowi zagranicznemu, w trybie prywatyzacji bezpośredniej, przez organy założycielskie. Wśród organów założycielskich uczestniczących w tych transakcjach sprzedaży nie było ministra przekształceń własnościowych ani ministra skarbu państwa.    Ad 7    ˝Czy doświadczenia polskiego kapitalizmu państwowego sprzed 1939 r. oraz doświadczenia zachodnioeuropejskie z aktywną rolą kapitału państwowego w finansach i gospodarce nie inspirują pana ministra do zainteresowania się koncepcją samodzielnej (wolnej od nadzoru właścicielskiego ministra skarbu państwa), menedżerskiej państwowo-kapitalistycznej spółki przemysłowej, jaką mógłby się stać np. wrocławski ˝Wrozamet˝ po przejęciu go od Hiszpanów przez polski skarb państwa?˝    Obecnie w Polsce model właścicielski spółki prawa handlowego kształtuje się m.in. pod wpływem przyjętego i realizowanego przez rząd kierunku polityki społeczno-gospodarczej, który został sformułowany w strategicznych programach przekształceń własnościowych na najbliższe lata. W polityce tej rząd przyjął za podstawowe kryterium wyboru docelowego modelu właścicielskiego interes spółki i jej załogi. Jednocześnie należy zaznaczyć, że wspomniana polityka jest uwarunkowana w znacznym stopniu poziomem zobowiązań państwa, które znajdują swój wyraz głównie w konieczności realizacji programów społecznych.    Z pełnieniem przez skarb państwa funkcji właścicielskiej związane są określone w ustawodawstwie polskim istotne prawa (Kodeks spółek handlowych, Kodeks cywilny, ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i inne akty prawne). Realizują się one głównie poprzez możliwość kontrolowania i uzyskiwania przez właściciela przysługujących mu efektów ekonomiczno-finansowych.    W nawiązaniu do pytania postawionego przez pana posła należy stwierdzić, iż trudno wyobrazić sobie sytuację, w której właściciel jest pozbawiony sprawowania kontroli nad uzyskiwanymi przez spółkę efektami finansowo-ekonomicznymi. Jednym ze skutecznych instrumentów takiej kontroli jest sprawowanie nadzoru właścicielskiego głównie przez powołane do tego organy statutowe spółki, jakimi są rady nadzorcze.    Analizując doświadczenia polskiego kapitalizmu państwowego sprzed 1939 r., a także doświadczenia zachodnioeuropejskie z aktywną rolą kapitału państwowego w finansach i gospodarce, należy stwierdzić, że zdania na temat oceny tych doświadczeń są wśród teoretyków i praktyków życia gospodarczego bardzo podzielone i niejednoznaczne.    W obecnej rzeczywistości gospodarczej nie ma przypadków powierzenia przez państwo spółce swoich udziałów kapitałowych z równoczesnym pozbawieniem się możliwości nadzoru nad powierzonym mieniem. Stwierdzenie to dotyczy również wspomnianego w pytaniu pana posła wrocławskiego ˝Wrozametu˝.    Ad 8    ˝Czy akceptuje pan koncepcję wyprzedaży polskiego kapitału finansowego i przemysłowego zagranicznym grupom interesów, mimo złych efektów tego procederu?˝    Zarzut o wyprzedaży polskiego kapitału finansowego i przemysłowego zagranicznym grupom interesów nie znajduje odzwierciedlenia w doświadczeniach wynikających z pracy naszego resortu. Dostępne dane, ilustrujące strukturę udziału inwestorów polskich i zagranicznych w prywatyzacji na przestrzeni ostatniej dekady, mimo wyraźnego prymatu udziału kapitału inwestorów zagranicznych w prywatyzacji (przy przewadze inwestorów krajowych wg liczby spółek), nie potwierdzają tezy zawartej w pytaniu pana posła.    Z badań wielokrotnie zamawianych przez MSP w niezależnych instytutach naukowych analizujących wszechstronnie wszelkie makro- i mikrokonomiczne oraz społeczne aspekty prywatyzacji wynika, iż najskuteczniejsze działania restrukturyzacyjne, a jednocześnie pro-rynkowe i pro-eksportowe realizują spółki, w których strategicznymi inwestorami są renomowane firmy, a struktura akcjonariatu wskazuje na większościowy udział kapitału zagranicznego. Należy dodać, że wciąż skromny potencjał kapitałowy rodzimych inwestorów uniemożliwia zaangażowanie środków finansowych na skalę pożądanego rozwoju prywatyzowanych podmiotów. Stąd wynika praktyczna konieczność sięgnięcia po zewnętrzne źródła finansowania. W tym kontekście wydaje się oczywiste, iż restrukturyzacja polskiej gospodarki nie ma szans na powodzenie bez liczącego się udziału zagranicznych inwestorów.    Dodatkowo pozwalam sobie przypomnieć, iż wprowadzenie ewentualnych rozwiązań ograniczających udział kapitału zagranicznego w prywatyzacji polskiej gospodarki oznaczałoby rewizję stanowiska Polski wynikającego z członkostwa w OECD i układu stowarzyszeniowego z Unią Europejską. Mogłoby zatem być odebrane jako dążenie do przekreślenia dotychczasowych działań zmierzających do włączenia Polski w struktury międzynarodowe.    Z poważaniem    Minister    Aldona Kamela-Sowińska    Warszawa, dnia 7 marca 2001 r.