Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie instytucji regresu, która przysługiwałaby kasom chorych w związku z ubezpieczeniami komunikacyjnymi i wypadkowymi

   Odpowiadając na interpelację pana posła Zbigniewa Wawaka w sprawie regresu kas chorych wobec ubezpieczeń komunikacyjnych i wypadkowych, proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.    Pojęciem ubezpieczeń komunikacyjnych określa się wszystkie te ubezpieczenia, które dotyczą pojazdów mechanicznych. Ubezpieczeniami komunikacyjnymi są więc ubezpieczenia takie, jak: ubezpieczenie obowiązkowe odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego za szkody spowodowane ruchem tego pojazdu - OC (uregulowane w przepisie art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o działalności ubezpieczeniowej oraz w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów), dobrowolne ubezpieczenie pojazdów od skutków uszkodzenia, zniszczenia i kradzieży - ubezpieczenie autocasco (AC), ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków (NW) itd.    Najważniejszym czynnikiem wywierającym wpływ na powstanie i stosowanie ubezpieczeń samochodowych była chęć zabezpieczenia się posiadaczy (właścicieli) pojazdów mechanicznych przed ujemnymi skutkami zdarzeń losowych mogących wystąpić w przyszłości.    Istota ubezpieczenia OC polega na tym, że w razie wyrządzenia przez posiadacza pojazdu szkody (ruchem pojazdu) innym osobom, odszkodowanie, które zobowiązani są oni świadczyć na rzecz poszkodowanego, wypłaca za nich zakład ubezpieczeń. Ubezpieczenie to zatem z jednej strony chroni majątek sprawcy szkody odpowiedzialnego cywilnie za jej powstanie, z drugiej strony gwarantuje poszkodowanemu, że zaspokoi swoje roszczenia.    W przypadku wyrządzenia szkody na osobie (uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia lub śmierć poszkodowanego), spowodowanej przez pojazd mechaniczny, do jej wyrównania stosuje się takie same reguły, jak przy szkodzie wywołanej wszystkimi innymi czynami niedozwolonymi. Znajdują więc tutaj zastosowanie przepisy art. 444-449 K.c. w związku z art. 361-363 K.c. Odpowiedzialny cywilnie posiadacz (kierowca) pojazdu mechanicznego jest zatem obowiązany do wyrównania szkody na osobie w takich samych granicach, jak każda inna osoba odpowiedzialna za skutki czynu niedozwolonego.    Odszkodowanie obejmuje wyrównanie poniesionych przez poszkodowanego kosztów leczenia, w tym wszelkiego rodzaju zabiegów (art. 444 § 1 K.c.), rentę w przypadku trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia (art. 444 § 2 K.c.), zadośćuczynienie za krzywdę (art. 445 § 4 K.c.) oraz w przypadku śmierci poszkodowanego zwrot kosztów leczenia i pogrzebu (art. 446 § 1 K.c.), a także rentę przysługującą osobom uprawnionym do alimentacji (art. 446 § 2 K.c.) oraz odszkodowanie za znaczne pogorszenie się sytuacji materialnej członków rodziny zmarłego (art. 446 § 3 K.c.).    Należy zwrócić uwagę, iż zakres ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych dotyczy jedynie osób poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych, nie dotyczy natomiast szkód w stosunku do sprawcy wypadku, gdyż ubezpieczenie to obejmuje odpowiedzialność wobec osób trzecich - poszkodowanych w wyniku zdarzenia związanego z ruchem pojazdu mechanicznego.    W ramach ubezpieczeń wypadkowych mieści się zwłaszcza ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków (NW), które jest też ubezpieczeniem komunikacyjnym.    Przedmiotem tego ubezpieczenia są trwałe następstwa nieszczęśliwego wypadku polegające na uszkodzeniu ciała lub rozstroju zdrowia, powodujące trwałe inwalidztwo lub śmierć osoby ubezpieczonej. Ubezpieczenie NW może być prowadzone przez zakład ubezpieczeń w dwojakiej formie: jako ubezpieczenie określonej osoby od następstw nieszczęśliwych wypadków w ogóle lub jako ubezpieczenie łączące się ze skutkami nieszczęśliwych wypadków pozostających w związku z używaniem konkretnie oznaczonego pojazdu.    Szkoda na osobie wyrządzona przez sprawcę wypadku, w przypadku leczenia poszkodowanego np. w prywatnej klinice, która nie ma podpisanej umowy z kasą chorych, mogłaby być pokrywana z ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków (NW), jeżeli taki zakres określony byłby w umowie ubezpieczenia. Podobna sytuacja miałaby miejsce, jeżeli sprawca posiadałby zawartą z wybranym zakładem ubezpieczeń umowę ubezpieczenia od kosztów leczenia.    Omówione ubezpieczenia komunikacyjne oraz ubezpieczenia wypadkowe są ubezpieczeniami komercyjnymi i podlegają regulacji przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej, a składki na te ubezpieczenia są opłacane przez posiadaczy pojazdów mechanicznych.    Należy podkreślić, że koszty leczenia sprawcy wypadku pokrywane są w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, które ma charakter obowiązkowy, a możliwość skorzystania z niego jest uprawnieniem każdego opłacającego składkę, w tym sprawcy wypadku.    Ubezpieczenie zdrowotne jest powszechnym i obowiązkowym ubezpieczeniem, podlegającym regulacji odrębnych przepisów (ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym).    W przypadku wprowadzenia zaproponowanego przez pana posła regresu wzrosłyby składki ubezpieczeniowe z uwagi na fakt, że ochroną ubezpieczeniową objęte byłyby również koszty leczenia w ośrodkach zdrowia mających podpisane umowy z kasami chorych. W dalszej kolejności doprowadziłoby to do istnienia dwóch źródeł finansowania ubezpieczeń zdrowotnych: po pierwsze, składki na ubezpieczenia zdrowotne, po drugie, wyższej składki na ubezpieczenie obowiązkowe OC posiadaczy pojazdów mechanicznych oraz wyższej składki na ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków (NW).    Nie rozwiązałoby to jednak sytuacji, o której wspomina pan poseł, dotyczącej zwrotu kosztów leczenia sprawców wypadków drogowych. Regres ten dotyczyłby bowiem kosztów leczenia poszkodowanych, ponieważ ubezpieczenie OC, jak wskazałem wyżej, obejmuje wyrównanie szkód poszkodowanym, a nie sprawcom.    W zakresie kalkulacji informuję, iż Ministerstwo Finansów nie prowadziło prac dotyczących wysokości wydatków budżetu państwa na leczenie w państwowych jednostkach służby zdrowia osób poszkodowanych w wypadkach drogowych, których koszty leczenia mieszczą się w zakresie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.    Przekazując powyższą odpowiedź, mam nadzieję, że zostanie ona uznana za wyczerpującą.    Podsekretarz stanu    Rafał Zagórny    Warszawa, dnia 11 maja 1999 r.