Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zadłużenia budżetu państwa wobec aptek

   Nawiązując do pisma z dnia 11 września 1999 r., znak SPS-0202-929/98 uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację pana posła Grzegorza Gruszki w sprawie zadłużenia budżetu państwa wobec aptek.    Zobowiązania wymagalne z tytułu dopłat do leków na koniec 1996 r. w woj. bydgoskim wynosiły 12 410 tys. zł. Na ich spłatę została w 1997 r. uruchomiona z sum depozytowych kwota 12 398 tys. zł. W roku 1997 z budżetu wojewody bydgoskiego na dopłaty do leków przeznaczona została kwota 53 548 zł. Zobowiązania wymagalne na koniec 1997 r. z tytułu dopłat do leków wynosiły 31 124 tys. zł. W ustawie budżetowej na 1998 r. dla woj. bydgoskiego na dopłaty do leków została zaplanowana kwota 63 080 tys. zł. Jednakże stan zobowiązań na koniec lipca 1998 r. wynosił aż 64 737 tys. zł, w tym kwota 57 097 tys. zł przypada na zobowiązania nowe powstałe w 1998 r.    Problem narastania w 1998 r. zobowiązań z tytułu dopłat do leków dotyczy nie tylko wojewody bydgoskiego, ale także pozostałych wojewodów - dysponentów środków budżetowych zobowiązanych na podstawie art. 12 ustawy o zasadach odpłatności za leki do dokonania refundacji aptece cen leków wydanych uprawnionym bezpłatnie lub za częściową odpłatnością. Zgodnie z ustawą refundacja aptece cen leków jest dokonywana na podstawie jednolitej umowy, zawieranej pomiędzy dysponentem środków budżetowych na ten cel (wojewodą) a apteką. Za należności, nie uregulowane przez wojewodę w terminie określonym w umowie, aptekom najczęściej przysługują odsetki ustawowe. Wymieniona w interpelacji kwota odsetek, wprawdzie obciążająca budżet państwa, stanowi właśnie należność przysługującą aptekom. Ciężar kredytowania budżetu państwa jest opłacony bardzo wysokimi odsetkami przysługującymi z tego tytułu aptekom, bowiem stopa odsetek ustawowych jest wyższa niż stopy odsetek powszechnie stosowane przez banki przy udzielaniu kredytów komercyjnych.    W interpelacji ocenia pan poseł kwotę wydatków budżetów wojewodów, w tym w części przeznaczonej na refundacje za leki, ustaloną w uchwalonej przez Sejm ustawie budżetowej na 1998 r. jako oderwana od rzeczywistych wydatków. W konsekwencji kieruje pan poseł do ministra finansów interpelację, aby ustawa o odpłatności za leki, gwarantująca pacjentom prawo do nabywania leków za ulgową odpłatnością, została uzupełniona środkami przeznaczonymi na ten cel w budżecie państwa. W przyjętej przez Sejm ustawie budżetowej na 1998 r. środki na dopłaty do leków zostały zaplanowane w wysokości 2090 mln zł. Uwzględniając fakt, że po wydatkowaniu 789 mln zł na uregulowanie zobowiązań z poprzednich lat, z końcem 1998 r. zaległe zobowiązania zostały zasadniczo zredukowane, można było sądzić, że zaprognozowana kwota będzie wystarczająca.    Refundacja cen leków to jednak nie tylko problem środków w budżecie, ale również rzetelności tych, którzy są uprawnieni do decydowania o wykorzystaniu tego instrumentu polityki społecznej, czyli ordynujących leki i pacjentów korzystających z dopłat.    Obowiązujący obecnie w Polsce system refundacji cen leków został określony w ustawie z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki. Podstawą tego sytemu miały być listy leków objętych dopłatami ze środków budżetowych, zapewniające najwłaściwszą z punktu widzenia potrzeb społecznych dostępność do leków dla pacjentów.    Jednakże dodatkowo ustawowo zagwarantowana osobie chorującej na wrodzoną lub przebytą chorobę przewlekłą możliwość uzyskania od lekarza recepty (tzw. zielonej) uprawniającej do nabycia praktycznie każdego leku lub artykułu sanitarnego w większości przypadków za opłatą ryczałtową (obecnie 1,50 zł) w kolejnych latach spowodowała destabilizację systemu refundacji.    Wydatki na tzw. zielone recepty wzrastały w kolejnych latach szybciej niż wydatki na wszystkie leki refundowane. Recepty te są najczęściej wystawiane w prywatnych praktykach lekarskich, poza nadzorem merytorycznym. Przy czym leki przepisywane na ˝zielonych receptach˝ nie mają cen kontrolowanych (cen urzędowych) i nie są także objęte marżą urzędową (hurtową i detaliczną), co powoduje brak możliwości jakiejkolwiek kontroli finansowej wydatków na te leki. Dla zobrazowania problemu można posłużyć się następującym przykładem. Średnia kwota dopłaty w 1997 r. do 1 zrealizowanej recepty na leki refundowane wynosiła 12,70 zł, natomiast do 1 zrealizowanej recepty ˝zielonej˝ 139 zł.    Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania i po wnikliwej ocenie obecnie funkcjonujących przepisów dotyczących systemu refundacyjnego, rząd podjął bardzo trudną decyzję i wniósł autopoprawkę do ustawy nowelizującej ustawę o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym likwidującą ˝zielone recepty˝ oraz ograniczającą uprawnienia rodzin inwalidów wojennych i wojskowych do korzystania z recept uprawniających do bezpłatnego nabywania leków. Ta nowelizacja została zaakceptowana przez Wysoką Izbę. Reakcja była bardzo szybka i bolesna dla budżetu. Upowszechnienie informacji o likwidacji od 1 stycznia 1999 r. uprawnień do ˝zielonych recept˝ spowodowało zwiększenie realizacji ˝zielonych recept˝, a tym samym wywołało dodatkową tendencję wzrostu należności z tytułu refundacji.    Uwzględniając interpelację pana posła dotyczącą sytuacji aptekarzy w woj. bydgoskim, minister finansów wystosował pismo do wojewody bydgoskiego z prośbą o podjęcie w trybie pilnym kontroli wydawania blankietów recept MzPom/32 (˝zielone recepty˝) oraz zlecenia lekarzowi wojewódzkiemu podjęcia działań w zakresie kontroli prawidłowości wystawiania ˝zielonych recept˝.    Ze swej strony minister finansów w ramach sprawowania ogólnej kontroli nad wykonaniem budżetu państwa zobowiąże aparat kontroli skarbowej do przeprowadzenia w woj. bydgoskim kontroli prawidłowości dokonywania rozliczeń należności aptek z tytułu refundacji cen leków.    Sekretarz stanu    Jarosław Bauc    Warszawa, dnia 30 września 1998 r.