Debaty sejmoweXX Kadencja

Interpelacja w sprawie inicjatywy powołania Międzynarodowego Sądu Karnego

   Od zakończenia II wojny światowej aż po dzień dzisiejszy większość konfliktów zbrojnych zarówno o charakterze lokalnym (wewnątrz lub na zewnątrz danego kraju), jak i ponadlokalnym cechuje brutalność działań agresorów lub poszczególnych stron konfliktów. Brutalność ta, skierowana w stronę ludności cywilnej i osób wojskowych biorących udział w określonym konflikcie, przejawia się stosowaniem morderstw popełnianych nawet na skalę masową czy kierowaniem ludzi do przymusowych obozów, gdzie łamane są prawa osobiste i nietykalność tych osób - tortury cielesne, gwałty, terror psychiczny itd.    Powszechnie wiadomo, jak trudno (do dnia dzisiejszego) rozliczyć i ukarać zbrodniarzy hitlerowskich. W latach powojennych w różnych konfliktach lokalnych miliony ludzi zostały zamordowane na tle ideologicznym i narodowościowym. Najdrastyczniejsze przykłady wiążą się z sytuacjami w takich krajach jak:    1. Kambodża, gdzie w okresie rządów Czerwonych Khmerów (lata 1975-1979) prawie 1/4 ludności Kambodży zginęła w wyniku pozasądowych egzekucji lub w wyniku głodu i chorób. Dziesiątki tysięcy ludzi zostało zamordowanych i poddanych torturom. W tym czasie powstało całe pokolenie profesjonalnych zabójców w tym kraju.    2. Ruanda, konflikt między ludnością Tutsi i Hutu pociągnął za sobą w 1994 r. ok. miliona ofiar ludności cywilnej. W nieludzkich warunkach koczowały, uciekając przed kolejnymi mordami setki tysiący osób. Są przykłady zbiorowych morderstw, np. zabójstwa ok. 3000 osób w parafii rzymsko-katolickiej w miejscowości Mukarange. Dla osądzenia zbrodniarzy winnych tej sytuacji konieczne było powołanie tymczasowego Trybunału.    3. Bośnia i Hercegowina - zajścia wojny domowej na tle etnicznym w byłej Jugosławii są przykładem terroru i morderstw w Europie i to już w latach dziewięćdziesiątych. Miliony osób w tych krajach zostały poddane represjom. Do obecnej chwili odkrywane są zbiorowe groby, które są dowodem na masowe morderstwa. Oprawcy tych czynów są do dzisiaj nieukarani.    Można podawać dalsze przykłady, powołując się np. na zajścia w Iraku lub Salwadorze, aby potwierdzić fakt, że do dnia dzisiejszego odnotowujemy na świecie akty przemocy i masowe morderstwa, które często są gehenną dla milionów ludzi. Osoby winne tym zajściom czują się bezkarne, ponieważ nie ma jak do tej pory skutecznego sposobu ich ścigania, osądzania i karania.    Choć wzrasta świadomość praw człowieka i ich ochrona jest obecnie skuteczniejsza, to jednak krajom świata potrzebny jest skuteczny system ścigania i osądzania osób odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione przeciwko ludzkości. Trybunały w Tokio i Norymberdze, mimo że stworzyły nadzieję na nowy międzynarodowy system sprawiedliwości, nie do końca są skuteczne w ich urzeczywistnianiu. Dzisiaj gdy w jedną wspólnotę jednoczy się Europa, gdzie nie ma dwóch zwalczających się ideologicznie bloków państw, istnieje możliwość poważnego rozpatrzenia przez kraje świata postulatu o utworzeniu Międzynarodowego Sądu karnego, który przy energicznej pomocy tych krajów miałby możliwości prawne i organizacyjne ścigania i osądzania powyższych przestępców. W tej sprawie podejmowane są starania wielu znanych osób, instytucji i międzynarodowych organizacji. Głównym zwolennikiem powołania takiego sądu jest światowy ruch działający na rzecz przestrzegania praw człowieka ˝Aamnesty International˝, który poczynił bardzo istotne starania na rzecz praktycznego, skutecznego zwalczania nadużyć w zakresie łamania praw człowieka.    Przyznając rację osobom i instytucjom, które walczą o ograniczenie masowych zbrodni i terroru występujących na świecie, proszę panią minister o odpowiedź na następujące pytania:    1. Czy minister sprawiedliwości (rząd RP) dostrzega problemy zawarte w interpelacji (występujące faktycznie na świecie) i czy rząd powinien zająć w tej sprawie oficjalne stanowisko?    2. Czy wg opinii ministra sprawiedliwości obecny system ścigania i osądzania zbrodni przeciw ludzkości jest wystarczający, aby zapobiegać ich stosowaniu i ich rozwojowi?    3. Czy minister sprawiedliwości popiera w imieniu rządu RP powołanie Międzynarodowego Sądu Karnego, który m.in.:    - będzie miał właściwości sądzenia zbrodni ludobójstwa i zbrodni przeciw ludzkości,    - będzie właściwy do sądzenia poważnych naruszeń prawa humanitarnego podczas międzynarodowych konfliktów zbrojnych itd.    Poseł Marek Dyduch    Warszawa, dnia 25 sierpnia 1998 r.